Γιῶργος Βιδάλης - Ὁ ζωγράφος Δημήτρης Μοράρος καὶ ὁ Σκιαθίτης συγγραφέας. Παπαδιαμάντης, ὁ σύγχρονός μας

Πηγή: Ελευθεροτυπία, Πέμπτη 21 Απριλίου 2011

Ὁ παραλοϊσμένος ἀπὸ τὸν ἔρωτα μπαρμπα-Γιαννιὸς τοῦ Ἀλέξανδρου Παπαδιαμάντη ἦταν ἡ πρώτη πηγὴ ἔμπνευσης γιὰ τὸν εἰκαστικὸ Δημήτρη Μοράρο, μαθητὴ τοῦ Γιάννη Τσαρούχη, μὲ δεκαπέντε ζωγραφιὲς στὸ διήγημα «Ἔρωτας στὰ χιόνια» (ἐκδόσεις «Μυγδονία», Θεσσαλονίκη, 2001).

Μὲ ἔργα δικά του, στὶς ἴδιες ἐκδόσεις, ἀκολούθησε ὁ «Ξεπεσμένος δερβίσης». Τέλη τοῦ 2010 ἡ συλλογὴ διηγημάτων τοῦ Παπαδιαμάντη «Νὰ εἶχε ὁ ἔρωτας σαΐτες» πάλι μὲ ζωγραφιὲς τοῦ (ἐκδόσεις «Μεταίχμιο»).

Ὁ Δῆμος Σκιάθου, σὲ συνεργασία μὲ τὴ «Μυγδονία», ἐξέδωσε φέτος ἡμερολόγιο ἀφιερωμένο στὰ 100 χρόνια ἀπὸ τὸ θάνατο τοῦ Παπαδιαμάντη μὲ ἀποσπάσματα διηγημάτων του καὶ μὲ ἕνα ζωγραφικὸ «ἄρωμα» ἀπὸ τὸν Δ. Μοράρο. Στὸν Βόλο, στὸ Κέντρο Τέχνης Τζιόρτζιο ντὲ Κίρικο, ἔγινε πρόσφατα ἔκθεση μὲ πενήντα ἔργα τοῦ ἐμπνευσμένα ἀπὸ τὸν Σκιαθίτη.

Τί σᾶς προσέλκυσε στὸν Παπαδιαμάντη;

«Μ᾿ ἐντυπωσίαζε πάντα πῶς ἕνας ἐργένης, κλεισμένος συνεχῶς σ᾿ ἕνα γραφεῖο ἀθηναϊκῆς ἐφημερίδας, γράφει μὲ τόση ζωντάνια καὶ λεπτομέρεια γιὰ τὴ φύση, γιὰ ἀνθρώπινους τύπους, γιὰ γλέντια καὶ πανηγύρια μὲ τόση στοργὴ καὶ συμπάθεια. Χαρακτῆρες καθημερινῆς ζωῆς ποὺ δύσκολα θὰ τοὺς ἀνεχόμασταν, μᾶς τοὺς προσφέρει προστατεύοντάς τους, ὥστε νὰ μᾶς εἶναι σχεδὸν συμπαθεῖς».

Σὲ ποιὰ ἱστορία τοῦ ἔχετε ἀδυναμία;

«Στὴ «Νοσταλγό», ὅπου ξεπερνᾶ τὸ βάρος τῆς ἀπιστίας μὲ μιὰ χαριτωμένη ἐλαφρότητα καὶ μὲ βαθιὰ ἀνθρώπινη συγκατάβαση. Πραγματεύεται ἐπίσης αὐτὸ ποὺ σήμερα μᾶς ἀπασχολεῖ: τὴν πατρίδα. Ἡ νοσταλγία, ἡ προσδοκία, ἡ ἐπιστροφή. Ἴσως θεωροῦσε κι αὐτὸς ὅτι ἡ μόνη πατρίδα εἶναι ἡ μνήμη».

Ἀγγίζει τὴν ἐποχή μας ὁ Παπαδιαμάντης;

«Στὸ διήγημά του «Θέρος-ἔρως» περιγράφει μιὰ νέα κοπέλα, προσωποποίηση τῆς ἄνοιξης, ἀναδεικνύοντας τὴ θηλυκότητα, τὴν αὐταρέσκεια, τὸ νάζι, τὴν πονηριά της («τὰ χείλη μὲ τὴν ψίθυρον φωνὴν ἐφαίνοντο μορμυρίζοντα: φίλησέ με»). Τὸ ντύσιμό της («τόσον βραχὺ καὶ τόσον ἐντέχνως διπλωμένο, ὥστε ἦτο ὡς νὰ μὴν τὸ ἐφόρει»), τὸν τρόπο ποὺ τὰ φορεῖ ἢ τὰ ἀφαιρεῖ γιὰ νὰ πετύχει τὴν πρόσκληση-πρόκληση τοῦ «ἔρωτα». Δὲν εἶναι σὰν νὰ περιγράφει σημερινὴ σκηνή; Αὐτὰ τὰ κείμενα εἶναι κάτι σὰν ἄμυνα στὸν βομβαρδισμὸ ποὺ δεχόμαστε -ἀπὸ φυλακῆς πρωίας μέχρι νυκτὸς- μὲ ἤχους καὶ εἰκόνες ἀπὸ τὴν τηλεόραση καὶ τὶς διαφημίσεις.

Καὶ κάτι, μ᾿ ἀφορμὴ τὴ λεγόμενη κρίση. Ὅταν ὁ Γαβριηλίδης τοῦ εἶπε «θὰ σοῦ δίνω 150 δρχ.», ἀπάντησε «100 μοῦ φτάνουν»! Ἂς σκεφτοῦμε τὴν ὑπερκατανάλωση, τὶς ὑπερβολές, τὶς πλαστὲς ἀνάγκες τὶς ὁποῖες μᾶς δημιούργησαν καὶ στὶς ὁποῖες οἱ περισσότεροι ὑποκύψαμε».