Ν. Δ. Τριανταφυλλόπουλος - Δὲν ὑπάρχει κρυφὸς Παπαδιαμάντης

Συνέντευξη στὴν Λαμπρινὴ Κουζέλη, Τὸ Βῆμα 22 Μαΐου 2011

Ἔχει ἀφιερώσει τριάντα χρόνια ἀπὸ τὴ ζωή του στὸν Σκιαθίτη. Ἔχει ἐπιμεληθεῖ τὴν πεντάτομη κριτικὴ ἔκδοση τῶν Ἁπάντων του. Καὶ ἐξομολογεῖται στὸ «Βῆμα» γιατί ὁ συγγραφέας τοῦ «Βαρδιάνου στὰ σπόρκα», ἑκατὸ χρόνια ἀπὸ τὸν θάνατό του, ἐξακολουθεῖ νὰ μᾶς αἰφνιδιάζει

Ἔχει μελετήσει τὸ ἔργο τοῦ Ἀλέξανδρου Μωραϊτίδη καὶ τοῦ Γιάννη Σκαρίμπα. Ὁ λογοτέχνης ὅμως μὲ τὸν ὁποῖο συνδέεται αὐτόματα τὸ ὄνομα τοῦ φιλολόγου καὶ συγγραφέα Νίκου Δ. Τριανταφυλλόπουλου εἶναι ὁ Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης. Ἡ συστηματικὴ ἐνασχόλησή του μὲ τὸ ἔργο τοῦ σκιαθίτη πεζογράφου κατέληξε στὴν πεντάτομη κριτικὴ ἔκδοση τῶν Ἁπάντων του (Δόμος, 1981-1988), στὴν ἔκδοση τῆς ἀλληλογραφίας καὶ τῶν μεταφράσεών του, σὲ μιὰ ἀνθολογία καὶ πολλὰ μελετήματα. Ἀσκητικός, σεμνός, μιὰ παπαδιαμαντικὴ φιγούρα καὶ ὁ ἴδιος, γίνεται λάβρος ὅταν κρίνει ὅτι οἱ ἑρμηνεῖες τοῦ παπαδιαμαντικοῦ ἔργου καταλήγουν ἄνευ ὁρίων εὐφάνταστες. Ἀπὸ τὰ 100 χρόνια ποὺ κλείνουν ἐφέτος ἀπὸ τὸν θάνατο τοῦ Παπαδιαμάντη, ὁ 78χρονος Ν. Δ. Τριανταφυλλόπουλος ἔχει περάσει περισσότερα ἀπὸ 30 χρόνια σκυμμένος ἐπάνω στὰ κείμενά του.

Τὸν ἀναζητήσαμε στὴ Χαλκίδα ὅπου ζεῖ καὶ μᾶς μίλησε γιὰ τὸν δικό του Παπαδιαμάντη.

- Ἔχετε ἀφιερώσει σχεδὸν τὴ μισὴ ζωή σας στὴν ἔκδοση τοῦ ἔργου τοῦ Παπαδιαμάντη. Τί ἐνέπνευσε τόση ἀφοσίωση;

«Ἡ ἀρχὴ τῆς σχέσης μου μὲ τὸν Παπαδιαμάντη βρίσκεται στὰ καλοκαίρια ποὺ ἔζησα παιδὶ στὴ Λίμνη Εὐβοίας, τόπο τῆς μητέρας μου. Ὅλα ἐκεῖ ἦταν θαυμαστά, προπάντων ἡ θάλασσα, καὶ μὲ εἶχαν ἀνεξίτηλα σφραγίσει. Ὅταν ἀργότερα διάβασα τὰ παπαδιαμαντικὰ διηγήματα στὰ γυμνασιακὰ Νεοελληνικὰ Ἀναγνώσματα, γοητευμένος καὶ ἔκπληκτος ἀνακάλυψα ὅτι τὰ βουνά, τὰ δάση, τὰ ἀμπέλια, οἱ ἄνθρωποι, ἡ λαλιά τους, οἱ ἐκκλησιές, τὰ σπίτια, τὰ καφενεῖα, κατεξοχὴν ὅμως ἡ θάλασσα, ὅλα τα μικρὰ καὶ μεγάλα θαύματα τῆς Σταχομαζώχτρας, τῆς Ὑπηρέτρας, τοῦ Ἀμερικάνου, τῆς Γλυκοφιλούσης, γίνονταν στὴ Λίμνη. Γιὰ τοῦτο καθόλου δὲν παραξενεύτηκα ὅταν, πολὺ ἀργότερα, ἔμαθα πὼς οἱ κάτοικοι τῆς ἐπάνω συνοικίας τῆς Σκιάθου ἦταν ἐκ καταγωγῆς Λιμνιῶτες. Ὁ Παπαδιαμάντης, λοιπόν, εἶχε ἐκφράσει μὲ μοναδικὸ τρόπο τὴν ἀνέκφραστη γιὰ μένα μαγεία τοῦ κόσμου τῆς Λίμνης. Ἑπόμενο ἦταν νὰ τὸν ἐρωτευθῶ παράφορα. Πῶς τώρα αὐτὴ ἡ ἀγάπη σοφιλιάστηκε μὲ τὴ φιλολογία εἶναι μιὰ ἱστορία ποὺ δὲν χωράει ἐδῶ. Μόνον ἐτοῦτο: δίχως τὴν ἔκδοση τοῦ Βαρδιάνου στὰ σπόρκα ἀπὸ τὸν Λίνο Πολίτη καὶ χωρὶς τὴ βίαιη σχεδὸν σπρωξιὰ τοῦ Ζήσιμου Λορεντζάτου, ἐνδέχεται νὰ μὴ γινόταν ὁ γάμος. Αὐτὸς ὁ ἔρωτας δὲν μὲ ἀφήνει οὔτε τώρα ποὺ μὲ πῆραν τὰ χρόνια νὰ παραιτηθῶ ἀπὸ τὴ φιλολογικὴ σπουδὴ τοῦ ἔργου του. Εὐτυχῶς ποὺ μὲ χειραγωγεῖ μὲ ἀσφάλεια ἡ συνονόματή σας δευτερότοκή μου Λαμπρινή».

- Ἀπὸ τὴν ἔκδοση τοῦ πρώτου τόμου τῶν Ἁπάντων τὸ 1981 ὡς σήμερα τί ἔχει ἀλλάξει στὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο ἀντιλαμβανόμαστε τὸ ἔργο τοῦ Παπαδιαμάντη;

«Δὲν ξέρω τί ἐνδεχομένως ἄλλαξε στοὺς ἄλλους. Πάντως γιὰ μένα καὶ ἀρκετοὺς φίλους μου ποὺ συναναστρέφονται τὸν Παπαδιαμάντη, παρὰ τὶς ραγδαῖες μεταβολὲς τῶν τελευταίων δεκαετιῶν, ἡ γραφή του παραμένει ἀναλλοίωτα θελκτική, ὅπως ἀναλλοίωτη καὶ πάντοτε νέα μένει ἡ γεύση ἑνὸς ἀληθινοῦ καρβελιοῦ. Τὰ κείμενά του ἔχουν τὴν ἄφθαρτη γοητεία καὶ τὸ καθημερινὸ μυστήριο τῶν παλίνδρομων νερῶν τοῦ Εὐρίπου. Ὅπως καὶ νά ῾ναι, μετὰ τὸ δοκίμιο τοῦ Ζ. Λορεντζάτου στὸν Ταχυδρόμο τοῦ 1961 πολλοὶ διδάχτηκαν νὰ μὴ βλέπουν στὸν Παπαδιαμάντη ἕναν ἠθογράφο ποὺ ἡ ὅποια μαγεία τῆς γραφῆς τοῦ ἔχει κιόλας ἐξατμιστεῖ μετὰ τὴν ἀνάγνωση τριῶν διηγημάτων του».

- Ἔχετε γράψει ὅτι ὅσο προχωρούσατε στὴν ἔκδοση τῶν Ἁπάντων οἱ βεβαιότητές σας κλονίζονταν. Ἐξακολουθεῖ νὰ σᾶς ξαφνιάζει ὁ Παπαδιαμάντης; Παραμένει ἀταξινόμητος καὶ «ἀτίθασος»;

«Εἶναι ἀλήθεια, ἐξακολουθεῖ νὰ μὲ αἰφνιδιάζει καὶ ὡς ἀναγνώστη καὶ ὡς φιλόλογο. Χρόνια καὶ χρόνια παλεύουμε μὲ τὰ χειρόγραφά του ποὺ περιέχουν τὴ μετάφραση τῆς Ἱστορίας τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως τοῦ Γόρδωνος. Θὰ ἔπρεπε κανονικὰ νὰ εἴχαμε ὑπερκορεσθεῖ. Ὡστόσο κάνοντας αὐτὲς τὶς μέρες τὸν τελικὸ ἔλεγχο, σελίδα παρὰ σελίδα, πέφταμε ἐπάνω σε μιὰ λέξη ἢ μιὰ ἔκφραση ποὺ μᾶς φαινόταν σὰν νεόκοπο φλουρί. Ἀσφαλῶς θὰ φανεῖ ὑπερβολικό, ἐντούτοις τὸ ἀποτολμῶ: ἡ καταληκτικὴ παράγραφος τοῦ κεφαλαίου γιὰ τὴν ἅλωση τοῦ Μεσολογγιοῦ μου ἔδινε τὴν ἐντύπωση ὅτι διαβάζω σολωμικοὺς “στοχασμούς”- καὶ αὐτὸ βέβαια δὲν ὀφείλεται τόσο στὸν Γόρδωνα ὅσο στὸν μεταφραστή του».

- Προκύπτουν ἀπὸ τὶς μεταφράσεις τοῦ στοιχεῖα ποὺ σᾶς ἐκπλήσσουν καὶ προσφέρουν νέες ὀπτικὲς ἑρμηνείας τοῦ πρωτότυπου ἔργου του;

«Μιὰ πρώτη ἔκπληξη ἀπὸ τὶς παπαδιαμαντικὲς μεταφράσεις ἦταν, γιὰ μένα τουλάχιστον, τὸ γεγονὸς ὅτι μᾶς βοηθοῦν κάποτε νὰ ἀποκαταστήσουμε ἐφθαρμένες γραφὲς στὰ Ἁπαντά του. Γιὰ τὶς ἀλλεπάλληλες ἐκπλήξεις τῶν μεταφραστικῶν του ἐλευθεριῶν δὲν μᾶς παίρνει ὁ χῶρος καὶ ἡ ὥρα. Δείγματά τους βρίσκει κανεὶς στὸ τομίδιο Ὁ Παρδαλὸς Συρικτὴς τῆς Ἐμλίνης. Προηγουμένως μὲ ρωτήσατε ἂν ὁ Παπαδιαμάντης παραμένει «ἀτίθασος». Ὅταν ἀναλογίζομαι τὸ εἶδος τῶν ἐπεμβάσεών του στὴ μετάφραση τοῦ μυθιστορήματος τῆς Σάρας Γκρὰντ Οἱ δίδυμοί του Οὐρανοῦ, ἀπαντῶ ἀδίστακτα “ναί”. Ἐπιπλέον, οἱ περιπτώσεις τῶν Διδύμων του Οὐρανοῦ καὶ τοῦ Βίου τοῦ Χριστοῦ τοῦ Φρ. Φάρραρ μαρτυροῦν ποιὸ εἶναι τὸ ἀμετακίνητο κέντρο τοῦ Παπαδιαμάντη. Αὐτὸ ὑποχρεώνει, ὅταν τὸν ἑρμηνεύουμε, νὰ μὴ λησμονοῦμε τὴ σωτήρια ἀρχὴ ˝Ὅμηρον ἐξ Ὁμήρου σαφηνίζειν˝».

- Ποιὰ εἶναι τὰ ζητούμενα τῆς παπαδιαμαντικῆς ἔρευνας σήμερα;

«Συνοπτικότατα: ἑρμηνευτικὲς ἐκδόσεις τῶν ἐκτενῶν, τουλάχιστον, ἔργων του. Ἐκδόσεις καὶ ἄλλων σημαντικῶν μεταφράσεών του. Ὁλοκλήρωση τῆς μετάφρασης τοῦ ἔργου του στὰ ἀγγλικὰ ἀπὸ τὶς ἐκδόσεις Denise Ηarvey, ποὺ ἑδρεύουν στὴ Λίμνη. Σύνταξη καταλόγου τῶν ὄντως παπαδιαμαντικῶν μεταφράσεων. Τέλος, μιὰ δεύτερη βελτιωμένη κριτικὴ ἔκδοση τῶν Ἁπάντων του».

- Τὸν ἀποκαλοῦν ἕλληνα Ντοστογέφσκι, τὸν ἔχουν συγκρίνει μὲ ξένους λογοτέχνες ἤδη ἀπὸ τὴν ἐποχή του. Ὁ ἴδιος γράφει ὅτι δὲν μοιάζει οὔτε μὲ τὸν Ντίκενς, οὔτε μὲ τὸν Πόε, οὔτε μὲ τὸν Σαίξπηρ, «ὁμοιάζω μὲ τὸν ἐαυτόν μου. Τοῦτο δὲν ἀρκεῖ;». Ποιὰ εἶναι τὰ χαρακτηριστικὰ ποὺ διακρίνουν τὴν παπαδιαμαντικὴ γραφή;

«Δὲν τὰ καταφέρνω καθόλου μὲ τὴ θεωρία λογοτεχνίας. Προσφεύγω, λοιπόν, στὸν συμπατριώτη του καὶ φυσιοδίφη Δημ. Τσαμασφύρο ποὺ καθόρισε ἐμπειρικά τα ἰδιαίτερα χαρακτηριστικά της παπαδιαμαντικῆς γραφῆς, μὲ ἀφορμὴ τὸ νόθο διήγημα “Τὸ ἐγγόνι τῆς στρίγγλας”. Κατ᾿ ἀνάγκην συνοψίζω τὰ λεγόμενά του: “ποιητικαὶ εἰκόνες καὶ περιγραφαί, λυρικαὶ ἐξάρσεις, σκεπτικιστικαὶ ἢ σκωπτικαὶ ἀντιθέσεις, ἐπιγραμματικοὶ χαρακτηρισμοί, ἐγκατασπορὰ βιβλικῶν ρητών”. Πολὺ σημαντικότερη ἡ διαπίστωση: “Κανένα ἀπὸ τὰ ἔργα τοῦ Παπαδιαμάντη δὲν μᾶς παρουσιάζεται ὡς ἔκθεσις μύθου κατὰ χρονολογικὴν σειράν”. Καὶ ἡ συναφὴς μὲ αὐτή: “Ὁ μύθος ἐπισκιάζεται ἐνίοτε μέχρις ἀφανισμοῦ”. Συνοψίζω μὲ μιὰ λέξη ποὺ τὴ συναντοῦμε στὸν Χρῆστο Μηλιόνη: ὁ Παπαδιαμάντης εἶναι συγγραφέας αὐθέκαστος».

- Τὸ ἔργο τοῦ Παπαδιαμάντη ἐξακολουθεῖ νὰ ἐρεθίζει γιὰ ποικίλες προσεγγίσεις. Ποῦ ὀφείλεται ἡ διάρκειά του;

«Μὲ παρηγορεῖ τὸ ὅτι ὁ Παπαδιαμάντης δὲν ἔμεινε στὸ ράφι, ὅπως προφητεύθηκε κάποτε, ὡστόσο ἡ ποικιλία τῶν προσεγγίσεων δὲν μὲ ἐνθουσιάζει. Γιατί νὰ σέρνει κανεὶς ἕνα μαγκανοπήγαδο, μόνο καὶ μόνο γιὰ νὰ προσθέσει στὸν ἀτομικό του φάκελο ἢ στὴ βιβλιογραφία ἕνα ἀκόμη χαρτί; Τὸ θέμα εἶναι νὰ ἀφήσουμε νὰ μᾶς προσεγγίσει ἐκεῖνος μὲ τὴν ἀλήθειά του. Νὰ τοῦ παραδοθοῦμε μὲ ἐμπιστοσύνη».

- Τί δυσκολεύει τὴν πρόσληψή του σήμερα; Ἡ γλώσσα, ἡ ἐποχὴ καὶ ἡ κοινωνία ποῦ περιγράφει, ἡ ἰδεολογία του;

«Πολὺ λίγο ἡ γλώσσα. Κυρίως ἡ πνευματικὴ ἀτολμία νὰ τὸν δεχτοῦμε ὁλόκληρον καὶ ὁ σύμφυτος μὲ αὐτὴ φόβος τῆς ρετσινιᾶς τοῦ “συντηρητικοῦ”».

- Ἀπὸ τὰ τρία μυθιστορήματα, τὶς νουβέλες, τὰ πλέον τῶν ἑκατὸ διηγήματα καὶ τὶς μεταφράσεις τοῦ Παπαδιαμάντη ποιὰ εἶναι τὰ πέντε κείμενα ποῦ θὰ συστήνατε σὲ ἕναν νέο ἀναγνώστη του νὰ διαβάσει ὁπωσδήποτε;

«Δύσκολα πράγματά μου ζητᾶτε, πάρα πολὺ δύσκολα. Θὰ τοῦ ἔλεγα, λοιπόν, νὰ ἀρχίσει μὲ τὸν Βαρδιάνο στὰ σπόρκα, καλὴ προτύπωση τῆς σημερινῆς μας κατάντιας, νὰ διαβάσει Τὰ ρόδιν᾿ ἀκρογιάλια, ποὺ ἄρεσαν καὶ στὸν Ἀλεξανδρινό, τὴν προκλητικότατη γιὰ τὶς σημερινές μας ἀντιλήψεις Νοσταλγό, τὸν Φτωχὸ Ἅγιο καὶ τὴ μετάφραση τοῦ μυθιστορήματος ˝Ὁ Μαξιώτης τοῦ Χὼλλ Κέιν. Λογαριάστε, τώρα, τί λογάρι ἄφησα ἔξω ἀπὸ τὸν κατάλογο».

- Μοῦ κάνει ἐντύπωση ὅτι ἀφήσατε ἔξω τὴ Φόνισσα...

«Τὴν παραλείπω γιατὶ εἶναι πλέον πασίγνωστη ἀπὸ τὶς ἀπειράριθμες ἐκδόσεις της, τὰ βιβλία καὶ τὶς μελέτες ποὺ ἔχουν γραφεῖ γὶ´ αὐτήν, ἀπὸ τὸ θέατρο καὶ τὸν κινηματογράφο, καὶ ἐπιπλέον ἀποδεκτὴ ἀκόμη καὶ ἀπὸ τοὺς ἀρνητὲς τῆς παπαδιαμαντικῆς γραφῆς».

- Στὰ λιγότερο γνωστὰ μυθιστορήματά του τὸν ἀπασχολεῖ τὸ θέμα τῆς σχέσης τῶν Ἑλλήνων μὲ τὴ Δύση. Πῶς θὰ συνοψίζατε τὶς ἀπόψεις του;

«Εἶναι ἄκομψο, ἐπιτρέψτε ὅμως νὰ σᾶς ἀπαντήσω παραπέμποντας στὰ προλογικὰ σημειώματα τῶν τόμων Οἱ Ἔμποροι τῶν Ἐθνῶν καὶ Ἡ Γυφτοπούλα. Ὡστόσο, παρὰ τὴν ἀντίθεσή του μὲ τοὺς παλαιοὺς καὶ νεότερους Δυτικούς, ὁ Παπαδιαμάντης γνωρίζει πολὺ καλὰ ὅτι ὁ ἄνεμος δὲν ἀναχαιτίζεται ἀπὸ τὰ τείχη. Ὁ ἀφορισμὸς “Διότι ἂν ὁ νεωτερισμὸς εἶναι ἀνάγκη, δὲν ἕπεται ὅτι πρέπει νὰ τὸ παρακάμνωμεν εἰς τὸν νεωτερισμόν” φανερώνει τὴ διάκρισή του. Γιὰ τοῦτο ὁ ἴδιος φοράει φράγκικα, ἐνοχλεῖται ὅμως ἀπὸ τὴν ἐκκλησιαστικὴ τετραφωνία».

- Ὁ Παπαδιαμάντης ἔχει γράψει: «Μὲ τοιαύτην ραστώνην, νωχέλειαν, μὲ τοιαύτην ἐπιπολαιότητα καὶ ὀλιγωρίαν... διεξάγωνται ἄλλως καὶ τὰ πράγματα ὅλα παρὰ τοῖς νεωτέροις Ἕλλησιν». Ἐπίσης ἔχει ἀναφερθεῖ στοὺς δημοσιογράφους ποὺ δὲν καταφέρνουν νὰ ἐξημερώσουν ὀλίγον τοὺς πολιτικούς, ἀπόψεις ποὺ διαβάζονται ὡς σύγχρονα σχόλια ἐθνικῆς αὐτοκριτικῆς. Ποιὰ ἀπὸ τὰ κείμενά του εἶναι ἐπίκαιρα πρὸς αὐτὴ τὴν κατεύθυνση;

«Χρειάζεται νὰ διαβάσουμε ὅλοι προσεκτικὰ καὶ δίχως εὐθιξίες καὶ αὐτοεξαιρέσεις τοὺς Χαλασοχώρηδες, τὸν Πολιτισμὸν εἰς τὸ χωρίον, Τὰ δύο τέρατα, τὸ ἄρθρο Οἰωνὸς καὶ τὸν Βαρδιάνο στὰ σπόρκα (καὶ μαζὶ μὲ τὸ τελευταῖο τὸ πικρὸ δοκίμιο τοῦ Νίκου Φωκᾶ Οἱ γενάρχες)».

- Τὸ ἔργο τοῦ Παπαδιαμάντη ἔχει δώσει ἐρείσματα γιὰ διαφορετικὲς ἀναγνώσεις. Ὁ κοσμοκαλόγερος τῶν ἑλληνικῶν γραμμάτων ἔχει ἰδωθεῖ καὶ ἀπὸ τὴν ψυχαναλυτικὴ σκοπιὰ ὡς ἕνας ἄνθρωπος συμπλεγματικός, μὲ καταπιεσμένη σεξουαλικότητα, καὶ γι᾿ αὐτὸ ἐνοχικός... Ὑπάρχει ἕνας κρυφὸς Παπαδιαμάντης πίσω ἀπὸ τὰ κείμενα τὸν ὁποῖο μὲ αὐτὲς τὶς προσεγγίσεις σταδιακὰ ἀνακαλύπτουμε;

«Μοῦ θυμίζετε πράγματα στὰ ὁποῖα εἶμαι ἀλλεργικός. Ἡ ψυχαναλυτικὴ ἑρμηνεία τοῦ βίου καὶ τοῦ ἔργου τοῦ Παπαδιαμάντη δὲν φελάει ντὶπ καταντίπ. Ὁ Παπαδιαμάντης εἶναι ἄνθρωπος “ἐκκλησιασμένος” καὶ δὲν τὸν πιάνουν οἱ μοντέρνες σολομωνικές. Ἀκριβῶς γὶ´ αὐτὸ ὁ Κωστὴς Μπαστιᾶς, ἄνθρωπος κάθε ἄλλο παρὰ ἄβγαλτος στὸν κόσμο, μυκτήριζε ὅλα τα φληναφήματα γιὰ καταπιεσμένη σεξουαλικότητα καὶ τὰ ρέστα. Ἂν ὑπάρχει ἕνας ἄλλης τάξεως καὶ ἄλλης γλώσσας χαρακτηρισμός, αὐτὸς εἶναι “ἀγωνισμένος καὶ λυτρωμένος”. Ἀνήκει στὸν καλύμνιο ποιητή, πεζογράφο καὶ φίλο του Παπαδιαμάντη τῆς Δεξαμενῆς Γιάννη Κλ. Ζερβό. Δὲν εἰπώθηκε γιὰ τὸν Παπαδιαμάντη, ἀλλὰ τοῦ ταιριάζει ὅσο σὲ ἐλάχιστους ἄλλους. Κανένας κρυφὸς Παπαδιαμάντης δὲν ὑπάρχει στὰ κείμενά του».

Δεκαπέντε τόμοι, ὅλο τὸ ἔργο

Ἑκατὸν ἑξήντα χρόνια ἀπὸ τὴ γέννηση τοῦ Ἀλέξανδρου Παπαδιαμάντη καὶ ἑκατὸ χρόνια ἀπὸ τὸν θάνατό του, «Τὸ Βῆμα» παρουσιάζει ἕνα μνημειῶδες ἔργο: τὰ Ἅπαντα Παπαδιαμάντη, σὲ 15 πολυτελεῖς καὶ συλλεκτικοὺς τόμους.

Ἡ ἔκδοση ἀπὸ τὸ «Βῆμα Βιβλιοθήκη» ἀκολουθεῖ τὸ κείμενο τῆς πλέον ἔγκριτης ἔκδοσης τῶν Ἁπάντων Παπαδιαμαντη ἀπὸ τὸν «Δόμο», σὲ φιλολογικὴ ἐπιμέλεια τοῦ Ν. Δ. Τριανταφυλλόπουλου, καὶ παρουσιάζει τὸ σύνολο τῶν παπαδιαμαντικῶν κειμένων σὲ χρηστικὴ ἔκδοση, μὲ τὴν πρόθεση τὸ ἀνεπανάληπτο αὐτὸ ἔργο, ἕνα ἔργο ζωῆς, νὰ γίνει προσιτότερο στὸ εὐρὺ κοινό.

Ὁ κάθε τόμος τῆς ἔκδοσης συνοδεύεται ἀπὸ Προλογικὸ Σημείωμα ποὺ κάθε φορὰ ὑπογράφει ἕνας ἀξιόλογος μελετητὴς τοῦ παπαδιαμαντικοῦ ἔργου (Σταῦρος Ζουμπουλάκης, Ἄγγελος Καλογερόπουλος, Δημήτρης Κοσμόπουλος, Λουκᾶς Κούσουλας, Ἄγγελος Μαντᾶς, Δημήτρης Μαυρόπουλος, Τασούλα Καραγεωργίου, Στέλιος Παπαθανασίου, Ν. Δ. Τριανταφυλλόπουλος), καθὼς καὶ ἀπὸ Γλωσσάρι.

Ἐπιπλέον, ἔχουν εἰσαχθεῖ ὁρισμένες διορθώσεις γραφῶν σὲ σχέση μὲ τὴν ἔκδοση τοῦ «Δόμου», ἀπὸ τὸν ἐπιμελητὴ τῆς ἔκδοσης Δημήτρη Μαυρόπουλο καὶ τὸν φιλολογικὸ ἐπιμελητή της Ν. Δ. Τριανταφυλλόπουλο, ἐνῶ ἐμφανίζεταιγια πρώτη φορὰ σὲ ἔκδοση τὸ διήγημα «Τὸ Γιαλόξυλο», τὸ ὁποῖο προσφάτως ἀνακαλύφθηκε σὲ ἐφημερίδα τοῦ 1905.

Ὁ ἀναγνώστης νὰ ἀρχίσει μέ: [1] Τὸν Βαρδιάνο στὰ σπόρκα, καλὴ προτύπωση τῆς σημερινῆς μας κατάντιας. [2] Τὰ ρόδιν᾿ ἀκρογιάλια, ποὺ ἄρεσαν καὶ στὸν Ἀλεξανδρινό. [3] Τὴν προκλητικότατη γιὰ τὶς σημερινές μας ἀντιλήψεις Νοσταλγό. [4] Τὸν Φτωχὸ Ἅγιο. [5] Τὴ μετάφραση τοῦ μυθιστορήματος Ὁ Μαξιώτης τοῦ Χὼλλ Κέιν.