Ὀδυσσέας Ἐλύτης - Ἡ μαγεία τοῦ Παπαδιαμάντη

ἀπόσπασμα: Ἡ μαγεία τοῦ Παπαδιαμάντη, Ἐκδόσεις Ὕψιλον, Ἀθήνα 1996

«Ἡ ποιητικὴ νοημοσύνη τοῦ Παπαδιαμάντη διατρέχει τὶς σελίδες του, συνεγείρει καὶ μαγνητίζει τὶς λέξεις, τὶς ὑποχρεώνει νὰ συναντηθοῦν σὲ μιὰ φράση ὅπως ὁ ἀέρας τὰ λουλούδια σ᾿ ἕναν ἀγρό. Παράξενη ἐλευθερία ποὺ ἡ συμβατικὴ ἀντίληψη γιὰ τὴ σύνταξη τοῦ ἄλλου Σκιαθίτη [δηλ. τοῦ Μωραϊτίδη] δὲν τῆς ἐπιτρέπει ν᾿ ἁπλωθεῖ. Αὐτὲς οἱ νησίδες τῶν παρομοιώσεων καὶ τῶν μεταφορῶν ποὺ ἀφθονοῦν στὰ κείμενα τοῦ πρώτου, χωρὶς ποτὲ νὰ τὰ μεταβάλλουν σὲ πεζοτράγουδα, κάποτε καὶ οἱ ἁπλὲς περιγραφές, μὲ μιὰ μόνον, ἴσως, ἀνάμεσά τους ἀνορθοδοξία (ποὺ κι αὐτὴν εἶναι δύσκολο νὰ τὴν ἐντοπίσεις μὲ τὴν πρώτη ματιά), τέλος μερικές, κατὰ μέρη ἄνισα, εἰσβολὲς τῆς δημοτικῆς, ἀπροσδόκητες, ἀρκοῦν, γιὰ ν᾿ ἀποσπάσουν τὴ γλώσσα αὐτὴ ἀπ᾿ τὴν παγερότητα καὶ νὰ κυματίσουν τὴν ἐπιφάνειά της μ᾿ ἕναν τρόπο ποὺ δὲν ἔχει τὸν ὅμοιό του στὰ πεζογραφήματα τῆς ἐποχῆς.»